Altzako ahozko historiak

Alardea Altzan. Marrazkia tamaina handian deskargatu. Alarde hitza arabierazko العرض (al-ˁarḍ) hitzetik dator, eta "erakustea" hitzez itzul liteke. Euskal Herrian, bi eginkizun aipatzeko erabili izan da: batetik, Antzinako Erregimeneko armadunen desfile militarrak; bestetik, armadunen desfile folklorikoak, formalki erakustaldi militarren antza zutenak. Gaur egun, alardeak Euskal Herriko herri batzuetan egiten dira, jai giroan. Ezaugarri nagusia da gudari uniformedunez jantzitako pertsonek osatzen dutela, eta kaleetan zehar desfilatzen dutela. Alardearen inguruan hitz egiten dugunean, Irungo eta Hondarribiko alardeak etortzen zaizkigu burura. Hala ere, Altzan ere alardea ospatzen zen, nahiz eta desfile militarra zen. Foruek indarrean zirauten bitartean, ospakizun hauek ezinbestekoak ziren. Altzako alardea ospatzearen zentzua ulertzea erraza da: Lurralde Historikoen babesa biztanleen esku zegoen, ez zegoen babes indar profesionalik. Beraz, biztanleek beraien etxeak eta prob...

Idi-dema San Martzial jaietan (1967). Marrazkia tamaina handian deskargatu. Altzako herritarrentzat festek garrantzi handia izan dute betidanik. Festak auzokideekin elkartzeko, denbora pasatzeko, jolasteko eta lehiatzeko aukera bikaina dira, horregatik, askotan, Altzako festez gain, inguruko auzo eta herrietako festetara joaten zirela kontatu digute altzatarrek. Festek inguruko pertsonak ezagutzeko balio zuten eta bikote asko sortzen ziren, neskek eta mutilek elkarrekin dantzatzeko eta elkar ezagutzeko aukera aparta eskaintzen zutelako. Altzan eta inguruan festa asko ospatzen dira, hala nola, Jolastokietako jaiak, Errotetakoak, Oletakoak, Larratxokoak, Santa Barbarakoak, Altza kaskokoak, Buenavistakoak, Herrerakoak… Eta askotariko jarduerak biltzen dituzte, Estibaus webgunean oso polit azaltzen duten bezala : boloak, toka, botea, igeljokoa, xakea, musa, kirolak, herri-kirolak, aikido eta karate erakustaldiak, dardoak, txokolatadak, apar-dutxak, puzgarriak, marrazkiak, dultzainak, ...

Gabon kantuak abesten ari den familia. Marrazkia tamaina handian deskargatu. Gabon garaia familia eta gertuko jendearekin pasatzeko ohitura dugu, eta hori aspaldidanik egiten da, leku askotan. Altzan ere, ohitura handia zegoen Gabonak ospatzeko. 60. hamarkadan, Altzako etxebizitza asko kanpoaldeko korridore batzuekin konektatuta zeuden (Santa Barbara eta Erroteta ingurukoen tankeran), eta, kontatu digutenez, bizilagunek Gabon egunean ateak irekita uzten zituzten bizikideen etxeetako gabon kantak entzun eta beraiekin batera kantatzeko, nahiz eta bakoitza bere etxean egon. Gainera, ateak irekita zeudenez, bata bestearen etxera joan zitekeen Gabonak zoriontzeko eta elkarrekin kontakizunak, kantak edo janaria partekatzeko. Musika-tresnaren bat zuten familiek egun horretan kalera ateratzen eta, musika joz, Gabonetako abestiei erritmoa jartzen zieten. Musika-tresnarik ez bazuten, edozerk balio zuen zarata ateratzeko: kristalezko botila konkordunak, lapikoak eta abar.   A...