Gabonetako ohiturak Altzan

Gabon kantuak abesten ari den familia. Marrazkia tamaina handian deskargatu.

Gabon garaia familia eta gertuko jendearekin pasatzeko ohitura dugu, eta hori aspaldidanik egiten da, leku askotan.

Altzan ere, ohitura handia zegoen Gabonak ospatzeko. 60. hamarkadan, Altzako etxebizitza asko kanpoaldeko korridore batzuekin konektatuta zeuden (Santa Barbara eta Erroteta ingurukoen tankeran), eta, kontatu digutenez, bizilagunek Gabon egunean ateak irekita uzten zituzten bizikideen etxeetako gabon kantak entzun eta beraiekin batera kantatzeko, nahiz eta bakoitza bere etxean egon. Gainera, ateak irekita zeudenez, bata bestearen etxera joan zitekeen Gabonak zoriontzeko eta elkarrekin kontakizunak, kantak edo janaria partekatzeko.

Musika-tresnaren bat zuten familiek egun horretan kalera ateratzen eta, musika joz, Gabonetako abestiei erritmoa jartzen zieten. Musika-tresnarik ez bazuten, edozerk balio zuen zarata ateratzeko: kristalezko botila konkordunak, lapikoak eta abar.

 

Afaldu edo bazkaltzeko, egun haietan janari berezia egiten zen, adibidez, garbantzuak. Familia askotan aste arruntetan babarrunak edo barazkiak jaten zituzten, baina garbantzuak jatea zerbait berezia zen. Gabon festetako beste janari berezi bat bakailaoa edo haragia zen. Postrerako, askotan konpota bat prestatzen zen. Egun berezi hauek ospatzeko, turroia jatea oso gustuko zuten eta familia askok turroi bat erosten zuten egun horietarako. 

 

Gabonetan ere, baserriz baserri eta etxez etxe joaten ziren kantuan taldeka elkartuz. Abesteagatik aterako janaria edo dirua banatu behar zuten gero. Panderetarekin joaten zirenek, gero pandereta pasatzen zuten dirua biltzeko. Honi gabon eskea deitzen zitzaion eta abesti hau kantatzen hasten ziren askotan: «Ai hau gauaren zoragarria / Jesus jaio da Belenen / Etxe honetan bila gabiltza / Bila gabiltza bederen (...)»

Estatuko beste herri batzuetatik etorritako jendeak beste kanta batzuk ekarri zituen eta horrela, gaztelaniazko kantak ere erabiltzen ziren gabon eskean. Honela zioen kanta batek: «Esta casa es de papel, la ventana es de alambre, el amo de esta casa se está muriendo de hambre».

 

Abesbatzak ere Gabonetako egun berezietan auzoko kaleetan ibiltzen ziren, kaleak musikaz betez.

 

Hori da hainbat altzatarrek kontatu digutena. Eta zuk, Gabonak ospatzen al dituzu? Horrela bada, zer egiten duzu Gabonetan? Gabonak ospatzen ez badituzu, ze beste ospakizun edo tradizio daude zure familian?