Osasuna Altzan

Herrerako Udal Sorospen-Etxea (1933). Marrazkia tamaina handian deskargatu.

Osasuna gaixotasun falta baino askoz gehiago da. Osasuntsu bizitzeko, ingurumen osasuntsua behar dugu, lan egiteko modu orekatuak, elikadura egokia, jarduera fisiko eta psikologikoa, eta giza-harreman aberatsak ere bai. Gaixotasunak sortzen direnean, aldiz, laguntza eta sendatzeko erak behar ditugu, eta horretarako, gizakiok mendeetan bildu ditugun jakintza herrikoiak eta ikerketa zientifikoak baliatzen ditugu.

Orain dela 60 urte ez zegoen osasun zentrorik Altzan, auzoko mediku bakar bat baizik. Edozein ezbeharren aurrean, Altzako biztanleak korrika joaten ziren medikuarenera edo, egoeraren arabera, medikua gaixoaren etxera hurbiltzen zen. Hala ere, mediku bakarra zegoenez, dirua ere gutxi eta sendagaiak hain urrutiko zerbait izanik, beste metodo batzuk erabiltzen ziren oso larriak ez ziren gaixotasun edo zauriak sendatzeko.

Metodo horien artean ezagunena sendabelarren erabilera zen, edariak, ukenduak edo enplastuak egiteko. Altza naturaz inguraturik zegoen eta inguruko landare horien ezagutza handia zuten. Sendabelarrek farmakoek baino askoz garrantzi handiagoa zuten Altzan, eta edozein tratamenduren aurretik, gaixotasunak edo ondoezak sendabelarrekin sendatzen saiatzen ziren.

1970. urtetik aurrera, osasungintza zerbitzu publikoa hedatzen hasi zen, eta ondoren, Altzako lehen anbulategia zabaldu zen, Errotetako lokal batean.

Kontatu digutenez, bertako medikuak oso jatorrak ziren eta jendea oso gustura zegoen beraien zerbitzuekin, baina eraikina baxu bat zenez, garbitasun aldetik oso gaizki antolatuta zegoen. Garai hartan, Erroteta eta Santa Barbara kaleek ez zuten asfaltorik eta kaleak lokatzez beteta zeuden, eta ondorioz, anbulategia kale parean egonda, zapatetan eramandako lokatza barruraino sartzen zen.

Hori ikusita, higiene aldetik hobekuntzak egiteko, Altzako biztanleak elkartu eta anbulategia lekuz aldatzeko borrokatu ziren. Altzako Auzo Elkarteak ahalegin ugari egin zituen anbulategi berriaren alde, eta azkenik, Granja Sarasola izeneko eraikina zegoen lekuan kokatu zen, 1984an, gaur egun dagoen tokian. Horrela, leku garbia eta biztanleentzako egokia izatea bermatu zen. Altza Osasun Zentroa da bere izen ofiziala eta Osakidetza sarearen parte da.

Baina, esan bezala, osasuna ez da soilik gaixotasunak zaintzea. Altzatarrak aspaldidanik ari dira osasuntsu bizitzearen aldeko borrokan. Altzan kutsadura murrizteko eta auzoak parkeak, kiroldegia, pasealekuak eta bestelako azpiegiturak izateko, bizilagunek lan handia egiten dute. Azpimarratzekoa da amiantoaren kutsaduraren aurkako borroka, oso gaixotasun larriak eragiten dituelako. Altzako kiroldegia, gainera, Toschi-Ibérica enpresa zegoen lekuan eraiki zuten, eta enpresa horrek amiantoa ekoizten zuen (uralita izenez ezagunagoa). Ondorioz, kiroldegia bota dutenean, berria eraikitzeko, alarma piztu da amianto-zuntzak aireratzeak biriketako gaixotasun larriak eragin ditzakeelako.

Borroka horietan, auzo elkarteez gain, horretarako bereziki sortu dira batzorde edo lan-taldeak. Adibidez, 1990ean Gure Bidea elkartea sortu zen, Altzako ingurumenaren kontserbazio eta defentsaren alde, osasun eta kirol ekipamenduen hobekuntzaren alde eta orokorrean, Altzako bizilagunen bizitza-kalitatearen alde lan egiteko. Duela gutxiago, 2017an, Altza Osasuntsuagoaren Aldeko Plataforma sortu zen, kiroldegi berriaren eraikuntzan amiantoaren egoera salatzeko eta zaintzeko, eta, horrekin batera, Altza osasuntsuagoa izateko ideia berriak sortzeko.

 

Ikusten duzun bezala, Altzan osasuna kezka handia da. Zuk zer egiten duzu osasuna lantzeko? Auzoan zer hobetuko zenuke, bizilagunen bizitza hobea izateko?