Altzako garbitokia

Herrerako garbitokia (1908). Marrazkia tamaina handian deskargatu

Etxeetan ura izatea eta arropa arraskan edo garbigailuan garbitzea normaltzat hartzen dugu gaur egun, baina orain dela 80 urte Altzako etxe gehienetan ez zegoen ur korronterik eta garbiketa pertsonala, arropa garbiketa eta janaria prestatzeko edo edateko ura beste leku batzuetatik lortu behar zuten.

Altzan hainbat iturri zeuden eta bertan marmitak edo pitxarrak urez bete eta etxeetara eramaten ziren, garbiketa pertsonalerako, janaria prestatzeko, edo edateko ura izateko. Hala ere, arropa garbitzeko adina ur ekartzea oso zaila zen eta ohikoena zen Altzan zeuden garbitokietara joatea, bertan arropa garbitzeko ura izateaz gain, leku handiagoa zegoelako.

Garbitokiak, latsarri izena zutenak, ibaiaren ondoan kokatuta zeuden eta garbitzeko prestatutako egiturak ziren. Normalean emakumeak ziren arropa garbitzera joaten zirenak, eta beren etxeko arropaz gain,  emakume batzuek aberatsen arropa ere garbitzen zuten, euren neskameak baitziren. Batzuetan haurrek ere parte hartzen zuten lan horretan, neskek batez ere.

Altzako kasuan, harri zabal eta zapalak zeuden, bertan arropa zabaldu eta garbitzeko, baina emakume batzuek nahiago zuten  etxetik egurrezko mahaitxo bat eraman eta horren kontra arropak igurtzi harriaren gainean garbitu beharrean. Altza eta inguruko emakume askok Herrerako garbitokian garbitzen zuten arropa, jende pila elkartzen zen bertan!

Arropa garbitu bitartean, aprobetxatzen zuten eguneroko bizitzako kontuak elkarri kontatzeko, kantatzeko eta beren intereseko gaiak lantzeko, horrela gainera pixka bat arintzen zitzaien lan neketsu hau.

Altzako auzokide batzuek kontatu digutenaren arabera, arropa garbi eta bustia saski handietan sartu eta buruan eramaten zuten emakumeek etxe ingururaino. Bertan, bi zuhaitzen artean jarritako harietan zintzilikatu eta zabaltzen zuten garbitutakoa. Garbiketa lana oso luzea eta gogorra zen, neketsua, horregatik arropa ondo zaintzen saiatzen ziren: arropa garbi batek aste osoa iraun behar zuen garbirik normalean. Igandean jartzen zuten arropa garbia normalean, eta haurrek kontu handiz ibili behar zuten astean zehar arropa ez zikintzeko. 

 

Badakizu arropa eskuz garbitzen? Oso garrantzitsua da arropa ondo igurztea, baina are garrantzitsuagoa ahalik eta ur gehien kentzea, arropa estutuz. Ondoren, egoki zabaldu behar da arropa, eta haizea badabil, askoz hobeto. Zer iruditzen zaizu arropa eskuz garbitzeko lana esperimentatzea eta ikastea? Zein itxura dute garbitokiek? Ikertu pixka bat, ea zer deskubritzen duzun!